Dr. James Hildreth: ‘It has not been definitively proven that SARS-CoV-2 virus is airborne, until now!’

Dr. James Hildreth (directeur Meharry Hospital) rapporteert dat actief coronavirus aangetroffen is in microdruppels op 9 meter (!) afstand van patiënt in ziekenhuis Nashville. Het betreft onderzoek van lucht in een isolatiekamer van een COVID-positieve patiënt. De patiënt was niet aan het hoesten en proesten. De lucht werd maar liefst drievoudig gefilterd, behandeld met UV-licht en 6 maal per uur ververst. Desondanks is het onderzoekers van de University of Florida middels een kweek gelukt om aan te tonen dat het virus actief is.

Het zou kunnen dat het actieve virus nog niet gefilterd was, dus het wil niet zeggen dat filtering niet werkzaam is. Ook al was het wel gefilterd, dan is de dosis actief virus nog steeds gedecimeerd en is het nog steeds een goed idee.

Ik ben het met dr. Hildreth eens dat ventilatie nu bovenaan de agenda moet staan. Op scholen liet de ventilatie toch al te wensen over. Activiteiten naar buiten verplaatsen kan helpen. Luchten door het raam open te zetten is bij mild weer ook prima te doen. Ventilatie is helemaal belangrijk op plaatsen waar kwetsbare mensen zijn, zoals in verpleeghuizen.

Ik ben het niet per se met hem eens dat scholieren mondkapjes moeten dragen. Daarvoor moeten we minimaal ook kijken naar het gevaar van het virus en de risicopopulatie. Het is Zweden gelukt om de scholen open te houden zonder mondkapjes, en toch ziekte en sterfte lager te houden dan in Nederland. Zolang we corona niet naar oma brengen, is het gevaar minder dan alledaagse activiteiten. Niet roken en geen junk food helpen meer dan mondkapjes voor scholieren.

In de ventilatietechniek is een term voor het aantal luchtverversingen per uur: de ventilatievoud. Als het volledige volume van een ruimte bijvoorbeeld 6 maal per uur ververst wordt, spreekt men over een ventilatievoud van 6. In het Engels gebruikt men ACH: Air Changes per Hour.

Marc Van Ranst: ‘Corona even dodelijk als griep’

Viroloog Marc Van Ranst, de Belgische evenknie van Jaap van Dissel, antwoordde afgelopen februari op de vraag Hoe dodelijk is het coronavirus?:

“Wat we weten is dat dit trekt tot de dodelijkheid van een griepvirus. Misschien, en ik hoop dat ik ongelijk heb, maar misschien een beetje dodelijker, maar ik denk dat de getallen uiteindelijk dat wel terug zullen brengen tot even groot.” (1:20 in de video)

Nu we inmiddels heel veel meer weten dan in februari, blijkt professor Van Ranst volledig gelijk te hebben: corona is net zo dodelijk als een griepvirus. Toch stelt haast niemand de vraag waarom alle draconische maatregelen nodig en gerechtvaardigd zijn voor een virus dat even dodelijk is als een griepvirus.

Marion Koopmans vindt dat we “die mensen eigenlijk bij de kladden moeten pakken en zeggen ‘let op, de adviezen zijn belangrijk en blijven belangrijk”. Echt? Mensen bij de kladden pakken voor een nieuw griepvirus?

P.S. Marc van Ranst benadrukt vanaf 7:45 in de video dat corona ook door de lucht overgedragen kan worden via microdruppeltjes (aerosolen). We kunnen onszelf en elkaar beschermen door in slecht geventileerde binnenruimten mondkapjes te dragen (en/of te ventileren of aan luchtbehandeling te doen; luchtvochtigheid speelt ook een zeer belangrijke rol).

Dr. David L. Katz vertelt je precies wat je moet weten over corona

Aantekeningen

  • Corona is voor sommigen een gevaarlijk virus… net als griep. Als je roekeloos bent, kunnen kwetsbare mensen eraan overlijden. Het is echter GEEN killer virus: als je jong en gezond bent zul weinig tot geen symptomen hebben of op zijn allerergst flink ziek worden, maar je zult er bijna 100% zeker niet aan komen te overlijden.
  • We moeten streven naar minimalisatie van totale schade (total harm minimization), niet naar maximale onderdrukking van het virus.
  • Hoe komen we uit de lockdown? Door geleidelijk groepen jongeren naar buiten te laten zodat ze eventueel besmet en immuun worden (voor zover ze nog niet immuun waren, want dat is in >50% van de gevallen al zo). (Risk stratification) Tegelijkertijd moeten we de kwetsbaren heel erg goed beschermen. (Vertical interdiction) Flatten the curve bevat geen exit strategie. Het beste dat het kan doen is wat tijd kopen en voorkomen dat ziekenhuizen overstromen.
  • Het record aantal positieve corona testen komt voor een groot deel door het record aantal totale testen. Meer testen = meer POSITIEVE testen (zolang er nog mensen zijn die het virus dragen). (Ook meet de test vaak virusRESTEN, niet actief virus. In dat geval zijn de mensen niet ziek en ook niet besmettelijk.) Er zijn echter wel degelijk ook meer besmettingen in de VS omdat men niet gecontroleerd uit de lockdown is gekomen. Het kan problematisch worden als teveel mensen TEGELIJKERTIJD besmet raken, omdat de ziekenhuizen (die ook onder normale omstandigheden al bijna geen reservecapaciteit hebben) dan kunnen overstromen.
  • Corona lijkt zo’n gevaarlijk virus, omdat 90% van de besmette mensen (die weinig tot geen problemen hebben) buiten beeld is. Als je die mensen ook meerekent, en dat moet je wel degelijk doen, krijg je een beter beeld van het echte gevaar van het virus. Dat gevaar is aanwezig maar valt voor de meesten alleszins mee.
  • Het risico op een slechte uitkomst van corona is KLEINER dan alledaagse risico’s, zoals deelnemen aan het verkeer.
  • Mondkapjes helpen uitstekend om ANDEREN te beschermen. Er is dan misschien niet perfect wetenschappelijk bewijs voor, maar tijdens alledaagse activiteiten als praten, komen waterdruppeltjes de lucht in. Als jij besmettelijk bent, zit er virus in die druppeltjes dat anderen kan besmetten. Als je een mondkapje draagt dat 90% van de druppeltjes tegenhoudt, is de kans met minimaal 90% verminderd dat anderen besmet raken. De kans dat anderen ernstig besmet raken is met veel meer dan 90% verminderd.
  • We hebben wetenschap nodig EN gezond verstand en logische redenatie (zoals m.b.t. mondkapjes). Niet ‘of of’.
  • Natuurlijk is corona airborne. D’uh! Corona wordt verspreid via druppeltjes van alle maten: groot én klein. Waarom het ezelachtige debat? Omdat zij die het beleid maken, zoals WHO en RIVM, ontkennen dat corona ook airborne en daardoor geen voorzorgsmaatregelen adviseren. (Gelukkig zijn er ook instituten die wél goed wijs zijn, zoals het Duitse Robert Koch Instituut en het European Centre for Disease control, zie hier en hier.) Hierdoor kunnen mensen onnodig (ernstig) ziek worden en sterven. Dit terwijl de benodigde maatregelen, zoals ventileren en activiteiten naar buiten verplaatsen, goedkoop en veilig zijn, en per saldo POSITIEVE bijwerkingen hebben. Gezond verstand is niet gebruikelijk.
  • Bij corona bestaat een dosis-responsie relatie. Vergelijk het met een militaire basis. Als de vijand in kleine getale komt, kan je ze met groot gemak weren. Als de vijand in behoorlijk grote getale komt, wordt het een flink gevecht. Als de vijand in enorme getale komt, word je overlopen. Zo is het ook met corona. We moeten ten eerste zorgen dat de vijand (het virus) niet in al te grote getale komt door maatregelen te treffen. Daarnaast we zorgen dat onze basis optimaal verdedigd wordt, oftewel we moeten zorgen voor een sterk en optimaal werkend immuunsysteem.
  • De behandelprotocollen voor COVID-19 zijn heel snel heel veel beter geworden, waardoor je overlevingskans in het ziekenhuis aanzienlijk is toegenomen.
  • De gedachte dat we ons allemaal maar op moeten sluiten in ons huis tot er een vaccin is, is een enorme fout. We hebben een vaccin nodig dat (1) effectief, (2) veilig, (3) in massa geproduceerd, (4) universeel verdeeld en (5) betaalbaar voor iedereen is. We hebben geen idee wanneer dat er zal en mijn voorspelling is dat er NOOIT een vaccin komt dat aan al deze voorwaarden voldoet. (Op een later moment zal ik hierover uitweiden.) De enige verstandige exit is (1) streven naar een geleidelijk op te bouwen groepsimmuniteit zodat het virus in het vervolg geen vat kan krijgen en (2) onze omgeving aanpassen, zoals de ventilatie en luchtvochtigheid in gebouwen.

Wist je dat? Je dagelijks 10.000 liter lucht inademt?

Wist je dat? Je dagelijks maar liefst 10.000 liter lucht inademt? Er zodoende maar weinig virusdeeltjes in de lucht rond hoeven te zweven om toch ziek te worden? Ventileren en activiteiten naar buiten verplaatsen daarom essentieel is?

Bron: Don Milton, MD, DrPH / Professor / Institute for Applied Environmental Health University of Maryland School of Public Health in Los Angeles Times artikel Scientists say WHO ignores the risk that coronavirus floats in air as aerosol.

Aanbevolen: presentatie prof. Milton Transmission Perspective on COVID-19 and the Future of Singing

Tedros Adhanom: ‘This virus is airborne, corona is airborne’

11 februari 2020: Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus (Algemeen directeur World Health Organization): “This virus is airborne, corona is airborne” anders zou het zich nooit zo snel verspreiden.

6 juli 2020: RIVM: “Het is op dit moment niet duidelijk of de kleine druppels (aerosolen) die in de lucht blijven hangen een rol spelen bij de verspreiding van het nieuwe coronavirus.” (bron)

Dr. Tedros Adhanom lichtte later zijn uitspraak toe: “it meant to spread via droplets or respiratory transmission, please take it that way.” ‘Airborne’ in de virologie heeft een specifieke definitie. WebMD zegt (door mij vertaald naar het Nederlands):

“Een virus is “airborne” als je besmet kan worden door microdruppeltjes (aerosolen) uit de lucht in te ademen – zonder dat iemand rechtstreeks op jou hoest. (Aerosolen zijn de deeltjes spuug en slijm die je uitstoot bij het praten, niezen, hoesten, of zelfs lachen.) Dit kan gebeuren wanneer een besmet persoon hoest in een gesloten ruimte. Een onzichtbare wolk virusdeeltjes blijft dan achter die een ander in kan ademen. Afhankelijk van verschillende factoren, zoals de grootte van de virale deeltjes en het volume druppeltjes die uitgehoest zijn, kunnen deze aerosolen minuten- tot urenlang in de lucht blijven hangen.”

Oorspronkelijke Engelse tekst van WebMD:

“A virus is considered to be “airborne” if you can catch it from inhaling aerosols from the air – without being directly coughed on (aerosols are the particles of spit and mucus you emit when talking, sneezing, coughing, or even laughing). This can happen if an infected person coughs in an enclosed space and then moves on, leaving behind an invisible cloud of viral particles for someone else to inhale. Depending on various factors, such as the size of the viral particles and the volume of droplets coughed out, these aerosols can linger in the air for minutes to hours.”

Virulentie

Tedros Adhanom sprak over de virulentie van corona. Dat is een maat voor de hoeveelheid schade die een micro-organisme in zijn gastheer aanricht. Die leek op 11 februari heel hoog, maar dat kwam omdat men alleen de allerernstigste gevallen in beeld had. Het is inmiddels duidelijk dat het gemiddeld genomen heel gering is. We weten nu dat het overgrote deel van de mensen die besmet raken helemaal geen of minimale symptomen hebben. Hun immuunsysteem is prima in staat het virus te bestrijden.

Hieronder de 10 minuten durende persconferentie waar bovenstaand segment uitgehaald is.

Waarom mondkapjes zo effectief zijn samengevat in één plaatje

Mondkapjes beschermen vooral OMSTANDERS en pakken het probleem bij de bron aan. Ze beschermen uitstekend, mits IEDEREEN ze draagt. Mondkapjes beschermen ook de DRAGER tegen de deeltjes van anderen, maar dat is minder effectief.

Bron: Reducing transmission of SARS-CoV-2, Kimberley A. Prather et al. (Science)

Het Amerikaanse Center for Disease Control (CDC) verwoordt en illustreert het goed: “Jouw stoffen gezichtsbedekking kan anderen beschermen. Hun stoffen gezichtsbedekking kan jou beschermen.”

Your cloth face covering may protect them. Their cloth face covering may protect you.

Nadelen van HOOGWAARDIGE mondkapjes: ademen gaat wat moeilijker, gebrekkige beschikbaarheid. Oplossing: comfortabele herbruikbare mondkapjes die wat minder filteren zodat je er makkelijker door kunt ademen. Minder filteren betekent ook minder effectieve bescherming, maar zelfs provisorische mondkapjes houden zo’n 90% van de grotere druppels tegen. Van de microdruppeltjes houden ze slechts 10-20% tegen, maar dat is al stukken meer dan niks.

Credit: Under Armour

Herbruikbare mondkapjes kunnen in de wasmachine gewassen worden met voldoende zeep en voor de zekerheid op 60°C. Daarna is het veilig om ze weer te dragen en werken ze even goed als voorheen.

Ze hoeven alleen in het openbaar gedragen te worden en dan bijzonder in slecht geventileerde ruimten. Ze zijn goedkoop en kunnen er modieus uitzien.

RIVM heeft als mogelijk tegenargument gebruikt dat mensen mogelijk meer aan hun gezicht zitten. Allereerst: wat doet het ertoe als de handen en omgeving schoon zijn? En als de mondkapjes goed passen, prettig zitten en mensen eraan gewend is, zitten ze ook niet steeds aan hun gezicht.

Veel mensen zie je regelmatig hun mondkapje bijstellen omdat die steeds afzakt. Dat komt omdat we ‘one size fits all [doesn’t fit many]’ mondkapjes hebben. We zeggen ook niet dat we geen broek moeten dragen omdat die dingen steeds afzakken. In plaats daarvan hebben we broeken in verschillende maten.

Nog een tegenargument is dat mondkapjes broeinesten zouden zijn voor pathogenen. Dat zou kunnen, maar wat mij betreft is dit een argument om ze regelmatiger te wassen, niet om ze om die reden niet te dragen.

Vraag: Is het niet voldoende om gewoon thuis te blijven als je symptomen hebt? Nee, want je kunt al twee tot drie dagen heel besmettelijk zijn voordat je symptomen krijgt.

Mondkapjes kunnen prima in plaats van anderhalve meter en helemaal in plaats van lockdown. Als de ‘experts’ en beleidsmakers per se aan anderhalve meter vast willen houden ondanks dat het minder oplevert en meer kost, moeten mondkapjes op zijn minst aanvullend gedaan worden (en natuurlijk moeten we ook ventileren en activiteiten naar buiten verplaatsen) zodat flattening the curve wordt crushing the curve.

Nog een voordeel van herbruikbare mondkapjes: veel minder afval. Als 1 op de 7 mensen op aarde 6 maanden per jaar 1 mondkapje per dag weggooit, gaat dat om: 1 miljard mensen x 180 dagen per jaar x 1 mondkapje per dag = jaarlijks 180 MILJARD mondkapjes bij het afval!

Wist je dat?: Zuid-Korea een lockdown met mondkapjes heeft kunnen voorkomen? Zolang er besmettingen zijn, hebben de autoriteiten mondkapjes in het openbaar vervoer verplicht gesteld, maar alleen wanneer het druk is. Als er weinig tot geen besmettingen zijn of als het heel rustig is, zijn mondkapjes niet verplicht.

Zie ook

Hoe corona ook airborne IS en WORDT

Hoe corona ook airborne is en wordt

I. Hoe corona airborne IS: Bij het ademen, praten, zingen, juichen, hoesten, niezen, etc. stoten wij (virusdragende) microdruppeltjes uit die als een onzichtbare mist blijven zweven en zich net als sigarettenrook over een ruimte verspreiden.

II. Hoe corona airborne WORDT: Druppeltjes die iets te groot zijn om te blijven zweven vallen richting de grond. Onderweg verdampen ze gedeeltelijk waardoor ze lichter worden en alsnog blijven zweven en meegevoerd worden door luchtstroming. Vergelijk dit met een heteluchtballon die ballast laat vallen.

III. Hoe corona airborne WORDT (2): Druppeltjes die veel te groot zijn om te blijven zweven, vallen snel naar de grond (IIIa. depositie). Eenmaal op de grond beland, drogen ze uit en worden ze lichter en lichter. Door luchtstroming kunnen ze later, net als stofdeeltjes, weer opwaaien (IIIb. resuspensie) en door een ander ingeademd worden.

Of de deeltjes dan nog steeds besmettelijk zijn hangt van veel factoren af waaronder temperatuur, luchtvochtigheid, zonlicht/UV-C-licht, duur dat ze op de grond hebben gelegen, etc.

NB: Bij het niezen kunnen grote druppels zelfs 8 meter of verder komen zoals onderstaand experiment aantoont. Dit zou als vierde categorie genoemd kunnen worden hoe iemand ‘door de lucht’ besmet kan raken.

NB: In de titel van dit artikel staat ‘ook airborne’, niet ‘uitsluitend airborne’. In theorie zijn er namelijk vier manieren van overdracht waarvan overdracht door de lucht er slechts een is.

Referenties

Mechanisme II wordt beschreven door Stephanie H Taylor, MD. Om verdamping te voorkomen is het essentieel dat de luchtvochtigheid tussen 40% en 60% is. (Een hogere luchtvochtigheid dan 60% gaat nog beter tegen dat druppeltjes blijven hangen, maar introduceert weer nieuwe problemen.)

Mechanisme III noemt emeritus professor pathologie John Lee hier.

Alle mechanismen worden ook beschreven in figuur 1 van de wetenschappelijke publicatie Recognition of aerosol transmission of infectious agents: a commentary van BMC Infectious Diseases.

William Firth Wells: ‘Kleine druppeltjes VEEL besmettelijker dan grotere’

De onderzoeker van Harvard University, William Firth Wells, heeft 25 jaar lang diepgaand onderzoek gedaan naar overdracht van infecties door o.a. proeven op muizen uit te voeren. In zijn boek Airborne contagion and air hygiene: An Ecological Study of Droplet Infections uit 1955 schrijft hij vrij vertaald en met nadruk van mij (p. 119):

“Influenza virus dat in kleine druppeltjes ingeademd werd, bleek VEEL BESMETTELIJKER dan wanneer de druppeltjes die via een centrifuge uit de lucht gehaald werden en in de neus geplaatst werden. Hoewel de muizen minder virus binnenkregen, is het duidelijk uit de tabel dat de muizen AANZIENLIJK VATBAARDER waren voor virus dat in microdruppeltjes werd ingeademd.”

Wells schreef dus in 1955 al, na 25 jaar gedegen onderzoek, dat aerosolen niet alleen een rol spelen, maar VEEL gevaarlijker zijn dan grotere druppels. Dat is dus EXACT het tegenovergestelde als wat WHO en RIVM/OMT beweren!

Het boek van Wells is helaas extreem moeilijk verkrijgbaar, dus ik heb de referentie (nog) niet kunnen nazoeken. Zou het kunnen dat wat Wells bij muizen heeft aangetoond bij mensen precies omgekeerd werkt? Onwaarschijnlijk, maar niet onmogelijk.

Zou het kunnen dat corona precies omgekeerd werkt als influenza? Onwaarschijnlijk aangezien het beide ademhalingsinfecties betreffen, maar niet onmogelijk.

Zou het kunnen dat Wells alles uit zijn duim heeft gezogen? Al het wetenschappelijk en empirisch bewijs dat ik in de afgelopen zes weken tegengekomen ben, doet mij vermoeden dat hij juist 100% gelijk heeft.

Bron: het uitstekende interview (4.55 min) van Pierre Capel met Ramon Bril van Café Weltschmerz waar ik eergisteren en gisteren ook al over schreef.

Vijfde superspread risicofactor

Bij koren, kerken en feesten hebben we regelmatig corona superspreading gezien. Waarin onderscheiden deze specifieke activiteiten zich van andere?

  1. Meerdere mensen geruime tijd bijeen in slecht geventileerde binnenruimte waardoor virusdragende microdruppels zich ophopen in de lucht
  2. Mensen ademen intensief…
    1. uit waardoor veel druppeltjes uitgestoten en ver verspreid worden
    2. in waardoor veel druppeltjes ingeademd en diep de longen ingezogen worden
  3. In- en uitademen door de mond waardoor lucht slecht gefiltreerd en bevochtigd wordt door de slijmvliezen (‘het menselijk luchtfilter’) in de neus
  4. Soms koele en droge lucht waardoor (a) middelgrote druppels verdampen tot microdruppels en dan blijven zweven, (b) microdruppels langer stabiel blijven, (c) corona langer overleeft en virulenter is, (d) de slijmvliezen minder goed beschermen

Nou komt het: Bij het binnensporten zijn al deze factoren ook van toepassing. Toch lijkt superpreading daar minder vaak voor te komen. Hoe kan dat?

(Lees goed: In de vorige zin staat ‘minder vaak’, niet ‘niet’. Binnensporten is vanuit het oogpunt verspreiding m.i. nog steeds een van de meer gevaarlijke activiteiten.)

Dit komt vermoedelijk door een vijfde factor:

  1. De stembanden verstuiven bij het praten/roepen/zingen vocht tot fijne mist die minder ontstaat als je alleen maar ademt.

Vocht dat anders in de keel achtergebleven zouden zijn, wordt nu verstoven en dan meegevoerd met de uitgeademde lucht, zoals schematisch getoond in onderstaand plaatje.

“When you sing, the amount of droplets and aerosol that come out is really, in some respects, scary.” — Dr. Anthony Fauci (bron)

Het is net als een ultrasoon element zoals getoond in de video’s… maar dan MET ventilator die de mist (ver) de ruimte in verspreidt.