Majestueuze ongehoorzaamheid: koning en koningin schenden coronaregel op vakantie in Griekenland

Het koninklijk echtpaar geeft het goede voorbeeld. “Niet normaal maken wat niet normaal is”, zoals onze koning al zei in zijn toespraak. Majestueuze ongehoorzaamheid. Het echtpaar schendt, net als Mahatma Gandhi, inderdaad de coronaregel, maar dat zegt vooral wat over de regel.

Zolang je corona niet naar oma brengt en de prevalentie nihil is, is er geen enkele legitieme reden om je anders te gedragen. #flattenthefear

In het NOS artikel staat:

“De koning is zich als geen ander bewust dat alles wat hij doet of laat onder een vergrootglas ligt. Dat is hem van jongs af aan geleerd”, zegt Hekster. “Je kan op zijn minst zeggen dat zijn voorbeeldfunctie hier niet zo goed uit de verf komt.”

Integendeel, zijn voorbeeldfunctie komt UITSTEKEND uit de verf. De koning is zich inderdaad vast “als geen ander bewust dat alles wat hij doet of laat onder een vergrootglas ligt”, daarom is dit hoogstwaarschijnlijk geen toeval. Zou het echtpaar per ongeluk hebben staan poseren middenin de corona angstpandemie? Ik geloof er niks van.

Functionele angst waarbij je gepaste effectieve voorzorgsmaatregelen treft als daar aanleiding toe is, is goed. Dat is met corona buiten alle proportie, zeker midden in de zomer als de prevalentie nihil is en je op dat moment geen contact hebt met de risicopopulatie.

We laten ons momenteel leiden door het angstvirus, niet het coronavirus. We hebben vooral te maken met een disproportionele angstpandemie. De huidige problemen komen niet door het coronavirus, maar door onze reactie op het coronavirus.

Chapeau aan het koninklijk echtpaar!

Het probleem met nepnieuws: hoe onderscheid je echt van nep?

De NOS schrijft in haar artikel ‘Zeker vijftig accounts verspreidden nepnieuws over corona in Nederland’ over inmiddels verwijderde Twitter accounts die nepnieuws verspreidden. Deze zouden onder andere beweren “dat het [corona]virus niet dodelijker is dan de griep”.

Laten we dit eens onderzoeken.

De beste schatting van CDC over de mortaliteit (IFR) van corona is 0,65% (laatst bijgewerkt: 10 juli).1

Naarmate steeds meer duidelijk wordt over alle asymptomatische besmettingen, zal dit getal dalen omdat het aantal besmettingen (de noemer in de breuk) groter wordt. Het deel van de corona ijsberg dat onder water lag, wordt geleidelijk steeds meer zichtbaar.2

Marc Van Ranst (Belgische Jaap van Dissel) zei in februari al: “Wat we weten is dit [corona] trekt tot de dodelijkheid van een griepvirus. Misschien, en ik hoop dat ik ongelijk heb, maar misschien een beetje dodelijker, maar ik denk dat de getallen uiteindelijk dat wel terug zullen brengen tot even groot.” De Zweedse epidemioloog en adviseur van WHO Johan Giesecke zegt hetzelfde.

De Case Fatality Rate (CFR) van de griepepidemie van 1957-58 was 0,67%.3 De Infection Fatality Rate (die ook de asymptomatische besmettingen meerekent), zal wat lager liggen.

Corona is ongeveer net zo dodelijk als de griepepidemie van 1957-58. Wat is nu nepnieuws?

Case Fatality Rate (CFR): Het aantal sterfgevallen gedeeld door het aantal mensen bij wie de diagnose is gesteld.

Infection Fatality Rate (IFR): Het aantal sterfgevallen gedeeld door alle mensen die besmet zijn geweest. Dit laatste is het aantal mensen bij wie de diagnose is gesteld plus de mensen die wel besmet zijn geweest maar geen symptomen hadden.

Zie ook

Voetnoten

[1] https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/planning-scenarios.html (Tabel 1, Scenario 5: Current Best Estimate)

[2] Mijn persoonlijke verwachting (die je met een enorme bak zout mag nemen als je wilt) is dat als de omvang van de asymptomatische besmettingen volledig duidelijk is, de mortaliteit (IFR) van corona tot op heden zo’n 0,4% zal blijken.

In de toekomst zal deze vermoedelijk kleiner dan 0,3% zijn vanwege de inmiddels verbeterde behandelprotocollen en medicijnen, betere bescherming van kwetsbaren, betere ventilatie, verhoogde (groeps)immuniteit, mensen die zich voorzichtiger gedragen, virulentie van virussen die over het algemeen afneemt (hoewel je nooit een garantie hebt en het omgekeerde niet onmogelijk is), enzovoort.

Anders gezegd: er zin wat mij betreft overtuigende redenen om te geloven dat we het ergste achter ons hebben.

[3] “The 1957–1958 Asian flu pandemic, subtype H2N2, originated in China in February 1957 and spread throughout Asia and then globally by the summer. Case fatality rates were approximately 0.67% with 1–2 million deaths worldwide” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6364422/

Food for thought: zijn jongeren echt onverstandig bezig?

In het artikel 4.000 besmettingen in een week, maar in het ziekenhuis is het rustig. Hoe kan dat? in de Volkskrant van 19 augustus staat:

Het zijn de jongeren die nu meer risico nemen, zegt klinisch epidemioloog Rosendaal: zij ontmoeten elkaar, raken vaker besmet en dan is het de statistiek die bepaalt dat er af en toe toch iemand in het ziekenhuis belandt. ‘De kans dat gezonde jonge mensen ernstig ziek worden van het virus is weliswaar klein, maar niet nul’, zegt intensivist De Jonge. ‘En dat zien we terug in de ziekenhuizen.’ … ‘Er is veel kritiek op jongeren. Misschien zijn ze inderdaad onverstandig in de omgang met elkaar, maar zorgen ze wel dat ze afstand houden van hun opa en oma.’

Dus volgens de epidemioloog en intensivist lopen jongeren slechts een klein risico en geven ze corona zelden door aan de risicopopulatie. Waarom is hun gedrag dan nog steeds onverstandig? Waarom is het niet juist verstandig omdat we zo groepsimmuniteit opbouwen onder de populatie met een gering risico en zo de risicopopulatie beter kunnen beschermen in het komende griepseizoen?

Talloze activiteiten in het leven hebben een risico dat “klein, maar niet nul” is. Stoppen we voortaan ook met deelnemen aan het verkeer, skiën, ongezond voedsel en leefstijl, alcohol, werken (arbeidsongevallen), roken? We nemen risico’s omdat we de beloning voldoende groot vinden. (Soms veroorzaakt het risico zelf de beloning: het geeft een adrenalinekick.) Dat hoort bij het leven en is niet per se onverstandig.

Zie ook Nietzsche

In het artikel Say Yes to Life: An Accessible Primer on Nietzsche’s Big Ideas staat:

The Last Man plays it small and safe. He blinks and misses life’s energies. There is no ambition, no risk-taking, and no vitality in the Last Man. He avoids challenges because challenges result in discomfort. The Last Man doesn’t want to create or be a leader because creation and leadership are “burdensome.” There is no desire to live for something beyond himself. The Last Man “has discovered happiness” in his “little pleasures” and just wants to be left alone so that he can live a long, unremarkable life. The Last Man is simply surviving, and not truly living. In the words of Robert Solomon, the Last Man is the “ultimate couch potato.”

Het leven is bedoeld om te leven, niet om zo min mogelijk risico’s te nemen. ‘Ja’ zeggen tegen een vol leven betekent onvermijdelijk ‘ja’ zeggen tegen risico’s. Voluit leven is meer dan slechts overleven. Kwantiteit (het aantal jaren in je leven) speelt een rol, maar kwaliteit (de hoeveelheid leven in je jaren) ook.

“People say that what we’re all seeking is a meaning for life. I don’t think that’s what we’re really seeking. I think that what we’re seeking is an experience of being alive.” — Joseph Campbell, The Power of Myth

“Those who say ‘yes’ are rewarded by the adventures they have. Those who say ‘no’ are rewarded by the safety they attain.” — Keith Johnstone.

“The average man does not want to be free, he simply wants to be safe.” — H.L. Mencken

Coronatesten zijn te gevoelig als besmettelijkheid bepalen het doel is

Volgens Centers for Disease Control and Prevention (CDC) zijn mensen met corona hooguit 10 dagen besmettelijk (15-20 dagen bij zeer zware symptomen), maar kan een PCR-test tot 90 dagen genetisch materiaal van het virus vinden. Dit kunnen virusresten zijn (viral fragment positivity).

NB: Bovenstaande grafiek begint te tellen vanaf de eerste dag van symptomen. Aangezien de incubatieperiode (periode tussen besmetting en eerste symptomen) gemiddeld zo’n 5 tot 6 dagen is, is de betreffende persoon gemiddeld genomen dus 5 tot 6 dagen eerder besmet geraakt.

Het is dus mogelijk om 70 tot 80 dagen lang positief te testen terwijl je niet besmettelijk bent en dat wellicht nooit geweest bent. Dit zou je fout positieven kunnen noemen. Jij moet dan voor niks in isolatie, jouw contacten voor niks in quarantaine, en bron- en contactonderzoek (BCO) is dan zinloos.

NB: Laat goed doordringen dat wie vandaag (21 augustus) positief getest wordt, rond medio mei besmet kan zijn geraakt (90 dagen + incubatieperiode van zo’n 5 dagen)!

Hoe kunnen we dit voorkomen?

Mogelijkheid 1: Besmettelijkheid is gerelateerd aan de concentratie virus (viral load): hoe meer virus per milliliter vocht, hoe groter de kans op besmettelijkheid (en andersom). Het is zonder meerwerk mogelijk om de kans op besmettelijkheid weer te geven, maar dat gebeurt niet.

NB: De virale lading volgt uit de zogenaamde Ct-waarde die uit de test komt. De Ct-waarde geeft niet perfect de werkelijke virale lading weer (omdat de testafname ook een rol speelt), maar dat hoeft ook niet. Het verschil in virale lading tussen ‘besmettelijk’ en ‘niet besmettelijk’ is enorm.

Mogelijkheid 2: Om besmettelijkheid te bepalen zijn thuistesten wat mij betreft met grote afstand de beste oplossing. Autoriteiten wijzen deze af omdat ze onvoldoende gevoelig zouden zijn. Expert Michael Mina legt hier uit dat lagere gevoeligheid juist beter is (minder foute positieven zonder meer kans op foute negatieven). Gevoeliger is niet altijd beter.

Credits

De inspiratie voor het plaatje uit dit artikel komt van deze Tweet van @LaffersNapkin.

Zou dit waar kunnen zijn? Ziekenhuispersoneel in Engeland monddood gemaakt over COVID-19

Zojuist kwam ik dit artikel tegen waar een senior arts* van een groot ziekenhuis in Surrey (Engeland) op anonieme basis schokkende informatie deelt. Ik heb geaarzeld om dit te delen, omdat ik vanzelfsprekend de persoon niet kan achterhalen en het ook niet per se op een betrouwbare website staat. Kortom, ik kan niet goed achterhalen of dit op waarheid gebaseerd is of dat het fake news is. Toch is de informatie dusdanig belangrijk en voor mij voldoende aannemelijk, dat ik er alsnog over publiceer.

*In het artikel wordt de term ‘consultant’ gebruikt. Dit wijkt aanzienlijk af van hoe die term in andere delen van de wereld gebruikt wordt, waar het meer om een adviseur gaat. Op Wikipedia staat: “In the United Kingdom, Ireland, and parts of the Commonwealth, consultant is the title of a senior hospital-based physician or surgeon who has completed all of their specialist training and been placed on the specialist register in their chosen speciality. Their role is entirely distinct from that of general practitioners, or GPs.” Het betreft dus een senior medisch specialist/chirurg, maar geen huisarts.

Ik raad iedereen aan om het niet zomaar aan te nemen, maar ook niet zomaar af te wijzen. Vraag je af of het waar zou kunnen zijn. Wees sceptisch en open. Doe meer onderzoek. Zoals je zult zien is het overduidelijk waarom de bron anoniem wil blijven.

Al het zorgpersoneel van de NHS (National Health Service) in Engeland heeft te horen gekregen dat het strikt verboden is om met de pers te praten. Wie dat toch doet wordt onbetaald geschorst worden of zelfs ontslagen. Veel medewerkers kunnen al moeilijk rondkomen en hebben een gezin te onderhouden, dus houden zich maar liever gedeisd.

NB: Een arts uit mijn LinkedIn netwerk heeft mij persoonlijk dat bevestigd dat ook veel personeel in Nederland zich allesbehalve vrij voelt om zich uit te spreken. Emeritus professor immunologie Beda Stadler zegt hetzelfde.

Tijdens de corona paniek zijn bijna alle andere zorgactiviteiten van het ziekenhuis gestaakt. Er kwamen steeds meer vragen vanuit het personeel waarom dit noodzakelijk was. Het antwoord van het ziekenhuis veranderde steeds en is inmiddels: “Kop dicht of je krijgt geen salaris”.

Er waren maar weinig corona-positieve patiënten en om de cijfers kunstmatig op te krikken, werden deze meermalen getest. Iedere positieve test werd geteld als een nieuw geval. Het kan zijn dat de gerapporteerde cijfers 5x tot 10x overdreven zijn. De metingen zijn wel echt, maar zijn van dezelfde persoon die meermalen getest is.

Zowel tijdens de lockdown als op het moment van schrijven van het artikel (medio juli) liet men bewust lege ambulances rondrijden (met de sirenes en zwaailichten aan) om bij het publiek de indruk te wekken dat er een ramp gaande was.

Het personeel draagt alleen mondkapjes en doet aan social distancing als zij publiekelijk zichtbaar zijn. Achter de schermen maken ze grappen over alle onzinnige maatregelen.

Het personeel is aangemoedigd om bij de doodsoorzaken van patiënten zoveel mogelijk COVID te vermelden, ook al had de patiënt geen symptomen en was deze niet eens getest. De bron zegt, “Ik geloof echt dat veel overlijdensaktes frauduleus ingevuld zijn om de sterfte mee te kunnen tellen bij de COVID-19 statistieken, terwijl complicaties van COVID-19 de dood niet veroorzaakt hebben.”

Alle potentiële klokkenluiders houden zich gedeisd uit angst voor de persoonlijke gevolgen, waaronder dreigementen van ontslag en pesten. Als zij gevrijwaard zouden zijn, is de bron ervan overtuigd dat er een vloedgolf klokkenluiders op zou staan waarmee een eind gemaakt zou worden aan “complete kranzinnigheid”.

De bron sluit af met, “Ik vind het steeds moeilijker om te leven met waar ik in betrokken geweest ben en het spijt me dat dit gebeurd is. Als afsluiting zou ik graag het volgende willen zeggen. Politici zijn niet veranderd. Het land heeft zojuist een kolossale vergissing begaan door hen te vertrouwen zonder verdere vragen te stellen.”

Commentaar ter afsluiting

Om misverstanden te voorkomen: ik ontken niet dat er een virus is. Ik ontken ook niet dat er mensen gestorven of ernstig ziek zijn geworden. Mijn medeleven gaat uit naar hen die dierbaren verloren zijn of zelf ziek zijn geworden.

Corona is een naar virus (in het bijzonder voor wie oud en/of kwetsbaar is en wie het virus in zeer hoge dosis binnenkrijgt) en in maart en april kwamen er ineens veel patiënten naar de ziekenhuizen (en ze lagen daar veel langer dan gebruikelijk in een griepseizoen) die al heel weinig reservecapaciteit hadden, en die in de griepgolf van 2018 ook al bomvol lagen. (Het echte probleem hier is dus niet zozeer het virus, maar de gebrekkige reservecapaciteit van de zorg.) Er zijn vast mensen overleden door corona en anderen bij wie corona het proces bespoedigd heeft.

Iedereen is flink geschrokken. Ik was daar een van. Met de kennis die we in maart hadden, was en ben ik van mening dat de intelligente lockdown verstandig was. Maar later, in het bijzonder van mei, werd steeds duidelijker dat corona ten eerste helemaal niet zo dodelijk was als gedacht en ten tweede dat het een slechts een specifieke bevolkingsgroep was die risico liep.

Toen hadden we de maatregelen niet moeten opheffen maar wel moeten verlichten en aan moeten passen. In plaats daarvan zijn de doelstellingen juist verscherpt. In plaats van ‘flatten the curve’ om te voorkomen dat de zorg overbelast raakt (goede zaak!) werd ineens iedere besmetting er een teveel. Dit valt te verdedigen als op basis van voortschrijdend inzicht gebleken was dat het virus gevaarlijker was dan vermoed, maar het tegendeel is waar.

Ik beweer niet dat we roekeloos moeten doen, maar wel dat ten eerste de maatregelen buiten alle proporties zijn ten opzichte van de werkelijke dreiging en ten tweede dat er essentiële informatie en analyse achtergehouden word en de media haar taak verzaakt. Enkele uitzonderingen: patholoog Klaus Puschel (hier en hier), klinisch ethicus Erwin Kompanje, arts-microbioloog Peter de Man, arts Luis de Benito, huisarts Martin Voerknecht en GGD arts Koert van Rijn.

Zelfs de beleidsmakers zeiden het al. Zo zei Marc van Ranst (de Belgische Jaap van Dissel) in februari al:

“Wat we weten is dat dit trekt tot de dodelijkheid van een griepvirus. Misschien, en ik hoop dat ik ongelijk heb, maar misschien een beetje dodelijker, maar ik denk dat de getallen uiteindelijk dat wel terug zullen brengen tot even groot.” 

De grootte van het gevaar van corona is dus een publiek geheim. Waarom vragen de media niet aan Marc van Ranst waarom deze draconische maatregelen nodig zijn tegen een virus dat even dodelijk is als de griep?

Waarom vraagt geen enkele journalist aan RIVM waarom zij helemaal niks zeggen over de Infection Fatality Rate (IFR), oftewel de kans om te overlijden als je het virus krijgt. Dat is namelijk niet het enige maar wel het belangrijkste getal dat de werkelijke dreiging aangeeft en dus de maximale maatregelen die proportioneel zijn.

Als de media het niet doet, dan moeten individuen het maar doen.

Dit waren 7 goed bestede minuten

De Spaanse arts Luis de Benito (Madrid) is totaal niet bereid mee te gaan in het paniekzaaien over corona waartoe de interviewster hem probeert te verleiden.

“Er zijn misschien wel meer positieve testen, maar we zien geen enkele toename in zieke patiënten.”

“Het is altijd winstgevend om over vaccins te praten, zeker als je mensen net bang hebt gemaakt dat het nodig is. Voor een vaccin moeten we ons afvragen of het veilig en werkzaam is, maar nog meer of het nodig is. Als de meeste mensen al besmet zijn geweest (en nu dus immuun zijn), waarom moet de hele bevolking dan nog gevaccineerd worden? Het eerste wat we moeten doen is vaccineren tegen angst vanwege alle paniek die we veroorzaakt hebben. Wij doktoren staan hiervan versteld.”

“50% van de bevolking heeft de helicobacter pylori bacterie die door WHO geclassificeerd wordt als type 1 kankerverwekkend. Is dit een noodgeval waar de media voortdurend over praten?”

Er zouden maatregelen zijn om iedereen in september weer in lockdown te plaatsen door hen het gevoel te geven dat zij zich in de zomer misdragen hebben.

Deze arts verwacht geen tweede golf, vermoedelijk omdat er inmiddels groepsimmuniteit is.

“De media hadden paniek moeten zaaien in de lente voordat de pandemie er was. Niet nu deze weg is.”

Update 23 augustus 2020: Ik ben inmiddels een versie met Nederlandse ondertiteling tegengekomen:

Beleidsopties: onderdrukken versus verzachten

Tegen een virus dat op zijn minst behoorlijk gevaarlijk is, bestaan op hoofdlijnen twee beleidsopties: (1) onderdrukken (iedere besmetting is er een teveel), (2) verzachten (relatief beperkte maatregelen om onnodige ernstige ziekte en sterfte te voorkomen, zoals in Zweden).

NB: Bij een redelijk ongevaarlijk virus zoals gewone griep- en verkoudheidsvirussen, is ‘niks doen’ de aangewezen optie. Voor de duidelijkheid: de optie ‘verzachten’ is NIET hetzelfde als ‘niks doen’.

Met een slimme strategie en goede uitvoering is het mogelijk om onnodige ernstige ziekte en sterfte te voorkomen en TEGELIJKERTIJD de leefkwaliteit van iedereen (waaronder de ouderen en kwetsbaren) te verbeteren. Zonder een slimme strategie heb je op z’n best een compromis en op z’n ergst geen van beide.

Enkele legitieme factoren1 die van invloed horen te zijn op de keuze:

  1. Virulentie2 (=gevaar op ernstige blijvende ziekte of sterfte). Ebola (70% mortaliteit) moet je maximaal onderdrukken. Bij een zware griep is verzachten de aangewezen optie.
  2. Besmettelijkheid3. Onderdrukken is een kansloze onderneming bij een hyperbesmettelijk virus als mazelen (R0=12-18) 4. Ebola (R0=1,5) daarentegen valt goed te onderdrukken.
  3. Ziekenhuiscapaciteit4. Hoe lager de reservecapaciteit, hoe noodzakelijker onderdrukken wordt.
  4. Kwaliteit ziekenhuizen. Ziekenhuizen met uitstekend personeel en middelen, kunnen de ernst van het ziekteverloop mogelijk drastisch verlagen en levens redden van mensen die anders gestorven zouden zijn. Als dit mogelijk blijkt te zijn, dan maakt dit van ‘onderdrukken’ een aantrekkelijker optie.
  5. Vooruitzichten op veilig/effectief vaccin/behandeling binnen afzienbare tijd5. Zes maanden wachten op een vaccin is te overzien, tien jaar niet.
  6. Economische welvaart/reserves. Sommige landen kunnen het zich permitteren om hun bevolking langdurig bijstand te verlenen. Derde wereldlanden hebben deze luxe niet: als de bevolking niet werkt, verhongert deze.
  7. Verbinding met buitenwereld. Amazone ‘indianen’ die volledig afgezonderd leven, kunnen proberen het virus volledig buiten de deur te houden. Voor bijna alle anderen landen is dit onmogelijk. Ook Nieuw-Zeeland leert deze les momenteel.
  8. Democratie/autocratie en denkwijze. China kan langdurige lockdowns opleggen en het wordt ook nog (min of meer) geaccepteerd. Dat is volgens mij op weinig andere plekken in de wereld het geval.

Notities

[1] Er bestaan ook niet-legitieme factoren, zoals de macht grijpen of vriendjes in de farmaceutische industrie bevoordelen.

[2] Virulentie en besmettelijkheid zijn niet constant. Als er reeds (gedeeltelijke) immuniteit bestaat, zijn zowel virulentie als het reproductiegetal lager.

Onderscheid is mogelijk: corona is voor sommigen levensbedreigend en voor anderen ongevaarlijk. Dit biedt de kans op onderscheid in het beleid, bijvoorbeeld ‘niks doen’ bij jeugd en ‘onderdrukken’ bij kwetsbaren.

De gezondheid van de bevolking speelt ook een rol. Als er veel mensen zijn met vermijdbare leefstijlziekten zoals diabetes2, hoge bloeddruk, en hart- en vaatziekten, dan zijn de gezondheidsrisico’s van het virus hoger en zijn de mensen ook besmettelijker.

[3] Aanname: er is momenteel geen vaccin/behandeling. Mazelen (waar wel een vaccin tegen bestaat) is dus slechts ter illustratie.

[4] Het gaat om de bottleneck. Bij voldoende bedden/personeel, maar weinig beademingsapparatuur, bestaat toch weinig reservecapaciteit.

Naast capaciteit speelt ook toegankelijkheid een rol. Als er voldoende zorg beschikbaar is, maar de bevolking is te arm om het te betalen, helpt het nog niks.

In Nederland is onder druk van bezuinigingen de capaciteit van ziekenhuizen de afgelopen jaren fors afgenomen. Hetzelfde geldt voor Amerika, waar in een normaal griepseizoen de ziekenhuizen al bomvol zitten. Met minder capaciteit bespaar je kosten, maar kun je ook minder goed tegenvallers opvangen. Duitsland kiest er wel voor om ruimschoots reservecapaciteit aan te houden.

[5] Het vaccin moet ook nog eens universeel beschikbaar en betaalbaar zijn, en de bereidheid onder de bevolking om het vaccin te nemen moet ook hoog zijn.

Afsluiting

Welke factoren ontbreken nog? Ik hoor het graag.

Als de factoren bekend zijn, kan de specifieke casus — in ons geval corona in Nederland — tegen het licht gehouden worden. Dat is voor een volgende post.

Hoe de ernst van het ziekteverloop afhangt van de dosis virus

Het verloop van een corona besmetting ligt allesbehalve vast. Een essentiële bepalende factor is de dosis virus waaraan je blootgesteld wordt (de virale dosis). Vergelijk het met een vijand die een verdedigd fort aanvalt (zie onderstaande illustratie).

Als het maar enkele virussen zijn (scenario A), kan het immuunsysteem het met groot gemak aan en merk je er weinig tot niks van. Betreft het een behoorlijk aantal virussen (scenario B), dan ontstaat er een flink gevecht en een gemiddeld ziekteverloop. Enorm veel virussen (scenario C) zullen het immuunsysteem overlopen. Het is dan onvoldoende in staat de andere lichaamscellen te beschermen. Dit kan tot een ernstig ziekteverloop of zelfs sterfte leiden.

Bij ouderen en mensen met onderliggende aandoeningen is het immuunsysteem verzwakt. Zij krijgen al problemen bij een lagere dosis virus. Het gaat dus niet zozeer om de dosis virus, maar om de dosis virus in relatie tot de sterkte van het immuunsysteem.

Hoe je jezelf kunt beschermen

Met deze kennis ligt de oplossing voor de hand. De dosis virus kun je verminderen door o.a. beter te ventileren, activiteiten naar buiten te verplaatsen, en de luchtvochtigheid optimaal te hebben (corona wordt minder makkelijk overgedragen door de lucht bij hogere luchtvochtigheid en ‘overleeft’ dan ook korter).

Het helpt ook uitstekend om je immuunsysteem te versterken. Vitamine D (immuunmodulator) en de juiste luchtvochtigheid (belangrijk voor slijmvliezen, oftewel het menselijk luchtfilter) dragen hieraan bij. Leefstijlziekten als diabetes, hoge bloeddruk, overgewicht, enzovoort kun je omkeren. Het is vrij simpel (maar niet per se makkelijk) om dit met dieet en leefstijl te doen.

Punt van binnenkomst

Als het de indringers lukt om ongeschonden de buitenste verdedigingslinie(s) te passeren, is het vele malen gevaarlijker. Denk aan het Paard van Troje. Ingeademd virus (dat rechtstreeks door kan dringen tot de lagere luchtwegen) is volgens RIVM dan ook 20 tot 100 maal gevaarlijker dan virus dat binnenkomt op de periferie (mond, neus, ogen). RIVM schrijft in haar influenzarichtlijn:

“De minimale besmettingsdosis via aerosolen die in de lagere luchtwegen terecht kunnen komen, is zeer gering, in de orde van één of enkele virusdeeltjes. [Tell06] Voor experimentele infectie door indruppelen van virus in de neus is honderdmaal meer virus nodig.”

Daarom zijn maatregelen tegen overdracht door de lucht (oftewel airborne overdracht) ook zo cruciaal. RIVM erkent dat terecht in haar eigen folder over griep en verkoudheid, maar weigert het toe te geven in relatie tot corona. Duitsland, België, Spanje, Zuid-Korea, Japan en New York zijn niet zo koppig of traag van begrip. In tegenstelling tot Nederland nemen zij hun taak om de volksgezondheid te beschermen wél serieus.

Credits

De inspiratie voor dit artikel komt van dr. David L. Katz:

Dr. James Hildreth: ‘It has not been definitively proven that SARS-CoV-2 virus is airborne, until now!’

Dr. James Hildreth (directeur Meharry Hospital) rapporteert dat actief coronavirus aangetroffen is in microdruppels op 9 meter (!) afstand van patiënt in ziekenhuis Nashville. Het betreft onderzoek van lucht in een isolatiekamer van een COVID-positieve patiënt. De patiënt was niet aan het hoesten en proesten. De lucht werd maar liefst drievoudig gefilterd, behandeld met UV-licht en 6 maal per uur ververst. Desondanks is het onderzoekers van de University of Florida middels een kweek gelukt om aan te tonen dat het virus actief is.

Het zou kunnen dat het actieve virus nog niet gefilterd was, dus het wil niet zeggen dat filtering niet werkzaam is. Ook al was het wel gefilterd, dan is de dosis actief virus nog steeds gedecimeerd en is het nog steeds een goed idee.

Ik ben het met dr. Hildreth eens dat ventilatie nu bovenaan de agenda moet staan. Op scholen liet de ventilatie toch al te wensen over. Activiteiten naar buiten verplaatsen kan helpen. Luchten door het raam open te zetten is bij mild weer ook prima te doen. Ventilatie is helemaal belangrijk op plaatsen waar kwetsbare mensen zijn, zoals in verpleeghuizen.

Ik ben het niet per se met hem eens dat scholieren mondkapjes moeten dragen. Daarvoor moeten we minimaal ook kijken naar het gevaar van het virus en de risicopopulatie. Het is Zweden gelukt om de scholen open te houden zonder mondkapjes, en toch ziekte en sterfte lager te houden dan in Nederland. Zolang we corona niet naar oma brengen, is het gevaar minder dan alledaagse activiteiten. Niet roken en geen junk food helpen meer dan mondkapjes voor scholieren.

In de ventilatietechniek is een term voor het aantal luchtverversingen per uur: de ventilatievoud. Als het volledige volume van een ruimte bijvoorbeeld 6 maal per uur ververst wordt, spreekt men over een ventilatievoud van 6. In het Engels gebruikt men ACH: Air Changes per Hour.

Corona gevonden in ventilatiesysteem verpleeghuis Maassluis. RIVM not amused.

Arts-microbioloog Peter de Man kwam bij zijn onderzoek naar sterfte in het verpleeghuis De Tweemaster in Maassluis tot een schokkende ontdekking. In het ventilatiesysteem bleek corona te zitten. Toen hij dit meldde bij de GGD Rotterdam-Rijnmond was een reactie van dank, bezorgdheid en nieuwsgierigheid gepast geweest. Deze kennis kon tenslotte gebruikt worden om het beleid te verbeteren en zodoende de Volksgezondheid beter te beschermen.

De werkelijkheid bleek totaal anders: hem werd verweten dat hij dat onderzoek helemaal niet had mogen doen en gevraagd niet met de pers te communiceren. Dit was overduidelijk een onwelkome waarheid.

Achtergrond

In het verpleeghuis liepen eind juni op één afdeling, 17 van de 21 (81%) patiënten en 18 personeelsleden een coronabesmetting op. Zes bewoners kwamen te overlijden. Dit was onverwacht omdat (1) al het personeel medische mondmaskers droeg (behalve tijdens de pauzes), (2) er strikte bezoekregels waren, (3) er destijds in Nederland maar heel weinig besmettingen waren.

Het was opvallend dat de besmettingen uitsluitend waren op de enige afdeling waar ook lucht werd gerecirculeerd. Op alle andere 6 van de 7 afdelingen was geen enkele besmetting.

RIVM zegt dat het gevonden virus in het ventilatiesysteem inactief was, maar dat kan ook niet anders omdat het pas 9 dagen na dato is onderzocht. Het virus blijft uren actief, niet 9 dagen.

Evidence-based en wetenschappelijk

RIVM schermt steeds met evidence-based beleid. De uitvoering klopt al niet omdat het voorzorgsprincipe m.b.t. airborne overdracht niet gehanteerd wordt. Bij ontbrekend bewijs moet je voorzorg hanteren. Als dat met minimale kosten, risico’s en maatschappelijke impact kan, zoals het geval is met ventilatie en activiteiten naar buiten gaan (bij redelijk warm weer), is dat helemaal zo.

Bij ontbrekend bewijs helpt het ook om te extrapoleren van wat je al wel weet. RIVM erkent zelf dat influenza airborne is (“Besmettingsweg: Aerogeen”) en geeft prominent aan hoe belangrijk ventileren is tegen griep- en verkoudheidsvirussen. Het is dan helemaal niet vergezocht om aan te nemen dat corona ook airborne is en dat dus ook ventileren en buitenactiviteiten essentieel zijn.

Het blijkt nu overduidelijk een wassen neus. Er wordt wel gekeken naar welkom bewijs, maar niet naar onwelkom bewijs. Het is opzettelijke blindheid: je wilt het gewoon niet zien. ‘Evidence-based’ en ‘wetenschap’ blijken lip service: wel zeggen, maar niet doen.

Het blijft gissen naar de prioriteiten van de betreffende autoriteiten en beleidsmakers, maar een ding is duidelijk: de volksgezondheid en het juist en volledig informeren van de bevolking staan niet bovenaan (waar ze thuishoren).

Overigens geen kritiek op en wel dank voor de talloze anderen die wel goed en veel werk leveren.❤ Het is misschien maar een kleine minderheid die de boel verprutst, maar het is wel een invloedrijke minderheid.

Meer over deze casus